Małe, lokalne szkoły często kryją w sobie historie, których nie powstydziłyby się wielkie, wielowiekowe instytucje. Doskonałym przykładem jest Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki w Kociszewie. Ta skromna placówka, która niedawno świętowała swoje 50-lecie, przeszła długą i krętą drogę. Wszystko zaczęło się od drewnianej izby z czasów zaboru rosyjskiego, przez dramatyczne lata wojennej konspiracji i powojenny kryzys lokalowy, aż po wciąż rozwijające się centrum edukacyjno-sportowe.
Tajne nauczanie u dziadka Bednarka
Tego, jak powstała szkoła, która wychowała pokolenia, dowiadujemy się z opracowania przygotowanego przez naszego czytelnika i absolwenta podstawówki. Pan Henryk Czyżyk dotarł do informacji na temat placówki, a także związanych z nią osób na tej podstawie nakreślił jej losy. Historia szkoły w Kociszewie sięga jeszcze czasów przedwojennych, wówczas jak pisze pan Henryk, warunki edukacji w Kociszewie były niezwykle skromne.
- Przed II wojną światową dzieci z Kociszewa i okolic uczyły się w drewnianym budynku, wybudowanym w czasie zaborów, znajdującym się w Kociszewie. Dopiero w późniejszym czasie, w okresie międzywojennym dobudowano do drewnianej szkoły jedno pomieszczenie murowane od strony wschodniej – czytamy w opracowaniu pana Henryka.
Przed II Wojną Światową kierownikiem Szkoły Powszechnej w Kociszewie był: Stanisław Szymak, a nauczycielką była Zofia Wielochówna (Wieloch), która uczyła języka polskiego.
- Pani Wieloch mieszkała, wraz z niewidomym ojcem, w Kolonii Kociszew u mojego dziadka Władysława Bednarka (1874-1956) i która w czasie wojny prowadziła w konspiracji tajne nauczanie polskich dzieci. Do Polskiej Tajnej Szkoły, która mieściła się u mojego dziadka Władysława Bednarka, w Kolonii Kociszew uczęszczały, polskie dzieci: Marianna Kaczor, Helena Topolska, Henryka Łuczak, Marian Kaczor, Czesław Krysiak, Zenon Wejman, Władysław Piesiak – relacjonuje dla pana Henryka Janina Bednarek, wnuczka wspomnianego Władysława Bednarka.
Polska Szkoła Powszechna w Kociszewie została zamieniona w szkołę niemiecką, do której uczęszczały tylko dzieci pochodzenia niemieckiego.
Powojenny wyż i lekcje w... sklepie spożywczym
Po wojnie nastąpił upragniony pokój, a wraz z nim wyż demograficzny. W latach 1949–1956 w siedmiu klasach uczyło się jednocześnie około 150 dzieci. Budynek szkoły nie był jednak wystarczająco duży, aby pomieścić wszystkie chętne do nauki dzieci. Tutaj dyrekcja musiała wykazać się nie lada kreatywnością. Zaczęto dzierżawić pomieszczenia od prywatnych właścicieli.
- W latach 1960 – 1968 wydzierżawiono pomieszczenie na klasę od pana Kazimierza Gajdy, w którym wcześniej był sklep spożywczy. Wówczas w budynku starej Szkoły Podstawowej w Kociszewie były trzy pomieszczenia przeznaczone do nauki uczniów, bardzo mała kancelaria (pokój nauczycielski), w której były dzienniki, kreda, atrament i tam spotykali się nauczyciele po lekcjach i kierownik – czytamy w opracowaniu pana Henryka.
Pomieszczenia dla uczniów wynajmowano również od rodziny Pawlickich. Od roku 1969 wydzierżawiono też lokal po tzw.„agronomówce”, a zrezygnowano z budynku pana Gajdy. Codzienność tamtych lat, choć trudna, miała swój niepowtarzalny klimat, co doskonale oddają wspomnienia absolwentów.
- Razem było 5 pomieszczeń w trzech różnych miejscach do jednoczesnego nauczania uczniów. Nie było w nich bieżącej wody, tylko woda, którą woźny nalewał do pojemnika z kranem. Nie było też centralnego ogrzewania. W okresie zimy i chłodów, rano woźny musiał napalić w piecu, żeby w klasie było ciepło, a lekcje rozpoczynały się od godziny 8.00. Za szkołą było boisko, gdzie można było grać w piłkę nożną, siatkową, organizować biegi i gimnastykę w ramach wychowania fizycznego. Na boisku odbywały się apele szkoły oraz rozpoczęcie i zakończenie roku szkolnego. Dla uatrakcyjnienia zakończenia roku szkolnego odbywały się tam występy artystyczne uczniów – czytamy w opracowaniu pana Henryka.
Wielki przełom: Szkoła na miarę Kopernika
Mieszkańcy Kociszewa doskonale wiedzieli, że udręka z rozproszonymi klasami nie może trwać wiecznie. W 1960 roku zawiązał się Społeczny Komitet Budowy Szkoły. Ziemię pod nową inwestycję przekazał Ryszard Rybak, a do pracy ruszyli dosłownie wszyscy: nauczyciele, komitety rodzicielskie oraz sama młodzież.
Budowa ruszyła w lutym 1972 roku i postępowała w błyskawicznym tempie. Już 5 maja 1973 roku obiekt był gotowy. Moment ten zbiegł się z wyjątkowymi rocznicami: Rokiem Nauki Polskiej, 500-leciem urodzin Mikołaja Kopernika oraz 200. rocznicą powstania Komisji Edukacji Narodowej.
- Nowo wzniesiony budynek szkolny znajdował się na świecącym pustkami, nierównym terenie. W uporządkowanie, wyrównanie, ogrodzenie i zagospodarowanie terenu włączyli się wszyscy: Rada Pedagogiczna, Komitet Rodzicielski i młodzież szkolna - wspomina pan Henryk.
W kolejnych latach placówka tylko zyskiwała i rozwijała się, a uczniowie mogli korzystać z nowego wyposażenia.
- Stopniowo szkoła zaczęła się wzbogacać w nowoczesne sprzęty i pomoce dydaktyczne. Powstało wielofunkcyjne boisko szkolne z nawierzchniami do piłki nożnej, tenisa ziemnego i koszykówki. Systematycznie od połowy lat osiemdziesiątych szkoła jest wyposażana w nowoczesny sprzęt – czytamy w opracowaniu pana Henryka.
Sukcesy uczniów, sportowa potęga Kociszewa i pamięć o historii
Uczniowie z Kociszewa szybko udowodnili, że w niczym nie ustępują rówieśnikom z dużych miast. W 1989 roku Rafał Kębłowski zdobył I miejsce w wojewódzkiej olimpiadzie matematycznej, a sukcesy ortograficzne i artystyczne stały się tradycją szkoły w ramach autorskiego programu „Zelowski Pejzaż”. Co ciekawe, wiejska szkoła bardzo wcześnie otworzyła przed dziećmi okno na świat. Już w 1990 roku zorganizowano wycieczkę do Leningradu, a w kolejnych latach uczniowie zwiedzali Pragę, Wilno, Berlin i Lwów, rozwijając stałą współpracę z partnerską szkołą w Niemczech. Placówka stała się też prawdziwą kuźnią talentów sportowych. Dzięki działalności UKS „Zibi” oraz Towarzystwa Szkolnego Kociszew tutejsza młodzież regularnie stawała na podiach zawodów lekkoatletycznych, koszykarskich i piłkarskich na szczeblu powiatowym i wojewódzkim.
Dzieci uczone są również, by nie zapominać o historii. Wkład w edukację maluchów obecnie ma również pan Henryk Czyżyk, który regularnie współpracuje z placówką. Był m.in. organizatorem czterech edycji „Podróży historycznej szlakiem walk lotników Września 1939 roku” do Drużbic, Patoka i Dłutówka, które były wyrazem hołdu lotnikom 212. Eskadry Bombowej, którzy zginęli 4 września 1939 r., w obronie Ojczyzny.
Szkoła w Kociszewie wciąż kształci i rozwija
Dziś, pod kierownictwem nowego dyrektora, mgr. Jacka Malinowskiego, szkoła w Kociszewie, wciąż tętni życiem. Choć czasy napalania w piecach przez woźnego dawno minęły, a na dawnym boisku szkolnym powstał nowoczesny, dofinansowany „Przystanek Sportu” z siłownią i altaną, duch lokalnej solidarności pozostał ten sam. Placówka stale się rozwija, łącząc nowoczesne zaplecze multimedialne i nowoczesną salę gimnastyczną z kameralną, bezpieczną atmosferą.
Według ostatnich danych, do szkoły i przynależnego przedszkola uczęszcza łącznie 156 dzieci. To najlepszy dowód na to, że placówka, która zaczynała od jednej drewnianej izby, dzisiaj stanowi fundament, na którym opiera się przyszłość kolejnych pokoleń mieszkańców gminy Zelów.
Komentarze (0)