Po zamku nad Pilicą została malownicza ruina. Warownia w Majkowicach ma szansę na renowację [ZDJĘCIA]

Majkowice były siedzibą rodu, z którym wiąże się legenda opisana w kronikach Jana Długosza. Pierwszy z rodu legendarny rycerz herbu Jelita został obdarowany tym herbem przez Władysława Łokietka po zwycięskiej bitwie z Krzyżakami pod Płowcami w 1331 roku. Wyróżnił tak Floriana Szarego, rycerza który dzielnie w bitwie stawał, a po bitwie król zastał go trzymającego własne wnętrzności w rękach. Rycerz poskarżył się nie na męki, a na sąsiada, a król obiecał problem rozwiązać.

Łokietek Floriana obdarował dobrami, a ten przyjął nowy herb "Jelita" wyobrażający kozła nad tarczą z trzema kopiami. Flo­rian w la­tach 1327-1339 peł­nił między innymi funk­cję kasz­te­la­na spi­czyń­skie­go, a wcześ­niej sę­dzie­go sie­radz­kie­go.

Majkowice w gminie Ręczno w powiecie piotrkowskim to dawna posiadłość Jelitczyków. Wznosił się to nad Pilicą zamek średniowieczny zwany Surdęga. Znajdował się w odległości około 1,5 km na północny-wschód od grodziska, tuż nad lewym brzegiem Pilicy, przy dawnej przeprawie rzecznej. Do posiadłości należą także ruiny renesansowego dworu obronnego.

Obecny właściciel terenu otrzymał z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego dotację w wysokości blisko 150 tysięcy złotych na renowację zabytkowych naniesień. Dofinansowanie zostało przyznane z programu „Łódzkie dla zabytków” i ma zostać przeznaczone na pilne prace zabezpieczające oraz remontowe. 

Dwór nie zostanie odbudowany, ale właściciel zamierza przeprowadzić najpilniejsze prace, które zatrzymają proces zniszczenia i zabezpiecza pozostałości renesansowej budowli. 

- Spróbujemy zabezpieczyć te ostańce od góry, żeby nie następowała dalsza degradacja tego obiektu. Chcę też przeprowadzić inwentaryzację cyfrową - zdradza właściciel nieruchomości Piotr Bułaciński. 

Renesansowe ruiny w Majkowicach

Dwór obronny w Majkowicach w gminie Ręczno obecnie jest malowniczą ruiną. Zbudowany został około 1530-1540 roku w kilku fazach. Najstarszą część stanowi podpiwniczony budynek mieszkalny na planie nieregularnego czworokąta o narożnikach z ciosów. 

Następnie dostawiono ryzalit północny z klatką schodową oraz basztę. Do ryzalitu północnego dostawiono w końcu XVI wieku jednokondygnacjową przybudówkę. Kolejna rozbudowa dotyczyła wschodniej części zamku. Dobudowano silnie wystający, trzykondygnacjowy ryzalit z otworem bramnym na osi. 

W połowie XVI wieku Majkowscy herbu Jelita stracili miejscowość i dwór. W 1694 r. Majkowice należały do Józefa Małachowskiego. 

W 1702 miejscowość została zniszczona przez Szwedów przeprawiających się w tym miejscu przez rzekę Pilicę. Po 1702 r zamek przestał być użytkowany i popadł w ruinę. Następny właściciel Majkowic Adam Małachowski zamieszkiwał już od 1733 w Bąkowej Górze.

Obronna siedziba rodu nad Pilicą

Majkowice to część ziemskich posiadłości rody Nagodziców - Jelitczyków. W sąsiedztwie wsi Ręczno znaleziono ślady trzech rycerskich siedzib obronnych: tzw. grodzisko stożkowate, pozostałości średniowiecznego zamku oraz ruiny renesansowego dworu obronnego. 

Ruiny dworu znajdują się na niewielkim wzniesieniu na południowym skraju wsi Majkowice. W odległości około 40 m na wschód od drogi Majkowice-Zbyłowice. Zachowały się pozostałości dwóch budynków i wieży. Dwór został wzniesiony miejscowego kamienia wapiennego łamanego nieregularnie, ściany są częściowo otynkowane w otworach okiennych przetrwała renesansowa kamieniarka. Kamienne fundamenty sięgają na głębokość 2 m. Miejscami użyto elementów rzeźbionej kamieniarki. 

Dwór renesansowy składał się z najstarszego domu mieszkalnego o wymiarach około 15,5 na 13,5 metra zbudowanym na planie nieregularnego prostokąta z narożną wieżą i północnym ryzalitem. W późniejszej dostawiono dom północny i duży ryzalit bramny wysadzony z wschodniego muru kurtynowego. Powstał wówczas miniaturowy zamek renesansowy.

Ryzalit wschodni pełnił rolę przejazdu bramnego oraz prawdopodobnie zamkowej kaplicy, a w budynku północnym mieściła się klatka schodowa. Od północnego zachodu do domu mieszkalnego przylega najlepiej dzisiaj zachowana, okrągła baszta, która na wysokości pierwszego piętra przyjmuje plan ośmioboku, a w zwieńczeniu jest kwadratowa. Zaopatrzona została w strzelnice kluczowe, co sugeruje militarny charakter zamku.